Microsoft Windows Terimleri

Microsoft Windows Terimleri



x86. Intel 8086* 8088* 80188* 80186* 80286* 80386* 80486 ve Pentium yongaları. Bkz. microprocessor.



access control (erişim kontrolü). Windows NT ve Windows 2000'de yer alan güvenlik mekanizması. Bu mekanizma ile nesnelerin kim tarafından kullanılacağı belirlenir.



access control entry (ACE). Kullanıcılar ve gruplar için güvenlik numarası (security ID) içeren bir listedir.Bu

listede kullanıcı ve grupların hangi işlemleri için izni olduğu yer alır.



access privileges (erişim izni). Dosya ve klasörler üzerinde işlem yapma izni.



account (kullanıcı adı). Bir ağa giriş için gerekli kullanıcı bilgisi. Bkz. User account.



account domain (kullanıcı domaini). Kullanıcı kayıtlarının yaratıldığı domain.



account policy (kullanıcı kaydı politikası). Kullanıcı kayıtlarının kullanımının kontrol edilmesi düzenlemeleri.



active (aktif). Kullanılmakta olan bir pencere* nesne ya da seçilmiş bir simge. Aktif pencerede çalışırken diğer pencereler art alanda kalırlar.



Active Directory (aktif rehber). Active Directory* ağ kaynaklarını yönetmek için geliştirilmiş bir sistemdir. Windows 2000 Server'ın kuruluşunun ardından Active Directory kurularak kullanıcılar* gruplar* bilgisayarlar

ve kaynakların yönetimi sağlanır. Active Directory kuruluşu ile birlikte başlıca üç ana program da bilgisayara yüklenir. Daha sonra bu programlar aracılığıyla Active Directory nesneleri yaratılır ve yönetilir.



Active Directory Service Interfaces (ADSI). Active Directory'ye erişimi sağlayan standart bir programlama

arabirimi.



active partition (aktif disk bölümü). Bilgisayarın açılış yaptığı disk bölümü. Bir basic disk üzerinde aktif disk bölümü primary partititon olmalıdır.



Address Resolution Protocol (ARP). Broadcast trafiğini kullanarak IP adresini ve network adaptörünün fiziksel

MAC adresini bulan bir protokol.



administrative template (.adm file). Group Policy düzenlemeleri için kullanılacak metin dosyası.



Add-in (İçine-Ekle). Yazılıma özel komutlar ya da özellikler ekleyen ek programlardır. Örneğin* Word içinden ulaşılamayan bir uygulamadan* çizimleri almanızı sağlayan bir içine-ekle programı yazabilirsiniz.



adress space (adres alanı). Bakınız. virtual virtual address space (sanal adres alanı).



agent (servis). Simple Network Management Protocol (SNMP) üzerinde çalışan bir uygulama.



aggregate functions (toplama fonksiyonları). SUM* AVG gibi veriler üzerinde işlem yapan fonksiyonlar. Aggregate fonksiyonlara örnek olarak: AVG* COUNT* COUNT(*)* MAX* MIN* SUM* STDEV* STDEVP* VAR* ve VARP.



alert (mesaj). Bir olaya karşı kullanıcı tanımlı bir tepki. Alert'ler bir işi çalıştırır ya da belirtilen bir operatöre e-mail gönderir.



alerter service (mesaj servisi). Bir ya da daha çok kullanıcıya (bilgisayara) mesaj göndermeyi sağlayan servis.



alias (öteki ad). Bir tabloya verilen geçici ad. Birçok Login ID tarafından paylaşılan bir veritabanı kullanıcısı adı.



answer file (yanıt dosyası). Windows 2000 kuruluşu sırasında kullanılan ve kuruluş bilgilerini içererek otomatik kuruluş sağlayan bir dosya.



application programming interface (API). Uygulamaların alt-düzey işlemleri yerine getirmek için kullandıkları

rutinler.



application event log (uygulama olayları logu). Windows NT ve Windows 2000 Event Viewer içinde olayları tutan bölüm/dosya. Uygulamalar hataları düzenlenerek bu loga kayıt yazarlar.



application role (uygulama rolü). Bir uygulamanın güvenlik gereksinimi için yaratılan bir rol.



application window (uygulama penceresi). Çalışmakta olan bir uygulamayı içeren alan. Uygulama pencereleri

standart kontrollere* mönü ve başlık çubuklarına* araç çubuklarına sahiptir.



architecture (mimari). Donanım ve yazılım sistemlerinin yapısı.



argument (argüman). Procedure'lar arasında alıp-verilen (geçen) bir değişken* sabit ya da bir ifade.



arithmetic operators (aritmetik işleçler / aritmetik operatörler). Toplama* çarpma* çıkarma ve bölme gibi işlemleri yerine getiren +***-*/ gibi işaretler.



assigned applications (atanan uygulamalar). Uygulamaların assign (atama) edilmesi işlemi kullanıcıların bir uygulamayı kullanmalarını sağlanmasıdır. Böylece kullanıcılar uygulamayı kullandığında ya da bilgisayarını açtığında yazılım otomatik olarak kurulabilir. Bir OU içindeki kullanıcılara bir program assign edildiğinde program hemen kurulmaz. Sadece programın simgesi bilgisayarda görülür. Start mönüsü ve masaüstünden programı görmek ve başlatarak kurmak mümkündür. O programla ilgili bir dosyanın çağırılması (üzerinde çift tıklama) durumunda da program kurulur. Diğer bir deyişle bir uygulamayı assign etmek o uygulamanın her zaman kullanılabilir olmasını sağlar. Ancak fiziksel kuruluş işlemi yapılmaz.



associate (ilişkilendirme). Dosya adından (uzantısından) dosyanın açılarak çalıştırılması.



asynchronous event packet (zaman uyumsuz olay paketi). Bir olayın oluşumunu bir alt düzeye bildiren ve

dosyalama sisteminde kullanılan bir veri yapısı.



attribute (özellik). Bir nesnenin belli bir niceliği ya da niteliği.



audit policy (denetim politikası). Domain ya da bir bilgisayar için yapılan işlemlerin kayıtlarının (log) tutulmasını sağlar.



auditing (denetim). Belli kullanıcı işlemlerinin takip edilmesi sistemi.



authentication (kimlik denetimi). Kullanıcının sisteme giriş bilgisinin kontrol edilmesi. Temel bir kriptografi

servisi. Kimlik denetimi ağ üzerinde güvenlik sağlar. Kullanıcıların adlarının sistem tarafından doğrulanması

bir kimlik denetim işlemidir.



automatic recovery (otomatik kurtarma). Sistemin açılışında tamamlanmayan işlemlerin geri alınması (roll

back) ve diğer bakım işlemleri.



AutoText (Otomatik Metin). Yeniden kullanmak istediğiniz metin ve grafikler için kayıt yeridir. Örneğin* sık

kullandığınız bir yazışma adresi* standart bir anlaşma paragrafı ya da uzun bir iç yazışma dağıtım listesi yeri

olabilir. Her metin ya da grafik seçimi* bir AutoText (Otomatik Metin) girdisi olarak kaydedilir ve her birine

ayrı bir ad verilir.



backup set (yedek seti). Bir ya da daha çok teyp üzerinde yedeklenen dosya ve klasörlerin toplam seti.



bandwidth (bant genişliği). Sayısal iletişimde verilerin gönderilme hızı (bps).



basic disk (temel diskler). Windows 2000 iki tür sabit disk kullanımını destekler. Basic diskler ve dinamik diskler. Basic diskler daha önceki Windows işletim sistemlerinde bulunan disk parrtitionlarından oluşur. Dinamik diskler ise gelişmiş disk kullanımını ifade eder. Bir ya da daha çok disk üzerinde oluşturulan volümleri destekler. Disk kullanım türleri disk üzerindeki alanların kullanımını belirler. Dinamik diskler sadece Windows 2000 tarafından kullanılır.



basic input/output system (BIOS). Bir ROM üzerinde saklanan ve sistemin açılmasıyla birlikte işletilen yazılım.



basic volume (temel volüm). Bir basic disk üzerindeki bir volüm.



backup (yedek). Verilerin çeşitli risklere karşı yedek setleri halinde teyp birimine kopyalanması.



backup device (yedekleme aygıtı). Backup ya da Restore

işleminde kullanılan bir teyp* bir disk dosyası ya da

named pipe.



backup domain controller (yedek domain kontrol birimi).

BDC. Windows NT Server'ın ana domain kontrol biriminin

yedeği olarak kurulduğu bilgisayar. Domain ana kontrol

biriminde yer alan kullanıcı veritabanını yedeğini zaman

uyumlu olarak taşır. Kullanıcılar BDC'ye logon

olabilirler

backup file (yedek dosyası). Full ya da partial

database* transaction log ya da dosya/dosya gruplarının

yedeğini içeren dosya.

backup media (yedekleme ortamı). Yedek setini saklamak

için kullanılan disk* teyp ya da diğer bir aygıt.



backup set (yedek seti). Bir yedek işleminin çıktısı.



background (artalan). Aktif pencerenin arkası ya da arka

alanda yürütülen işlem.



base data type (temel data tipi). Char* varchar* binary

gibi* kullanıcı-tanımlı data tiplerinin yaratıldığı

sistem-tarafından yaratılmış temel data tipleri.



base tables (taban tablolar). Bir görünümün (view)

üzerine kurulduğu tablo.



batch (toplu iş). Bir ya da daha çok deyiminin yer

aldığı dosya.



batch program (toplu iş dosyası). Bir ya da daha çok NT

komutunu içeren bir ASCII dosya. Toplu iş dosyaları

genellikle .BAT uzantısına sahiptir.



bcp files (bcp dosyaları). Zaman uyumlaştırma

(synchronization) sırasında tabloları saklayan dosya.



Berkeley Internet Name Domain (BIND). UNIX işletim

sistemlerindeki Domain Name System (DNS) standardı.



bit. Sayısal bilginin en küçük hali. 0 ya da 1 sayısı.



Bookmark (Yerimi). Daha sonradan kolay erişmek amacıyla*

başvuru olarak atanan seçim alanı ya da metin içindeki

belli konumlardır. Yer imleri* gerçek hayatta* özellikle

uzun bir kitap okurken kullandığınız* kaldığınız yeri

unutmamak için yerleştirdiğiniz işaretlerdir. Word*

sizin seçiminize göre* bulunduğunuz yeri işaretler ve

aynı noktaya çabuk ve kolay erişimi sağlar. Books

Online. Online kitap. Yardım ve araştırma amaçlı

kullanılır.



boot loader (önyükleyici). Sistemin başlatılmasını

sağlayan ve yöneten program.



boot partition (önyükleme bölümü). Windows NT ve Windows

2000 işletim sistemini ve dosyalarını içeren bölüm.

Önyükleme bölümü sistem bölümü ile aynı olabilir ya da

olmayabilir. Bkz. System Partition.boot partition (boot

edilen disk bölümü). İşletim sisteminin bulunduğu disk

bölümü. Boot bölümü ve sistem bölümü aynı olabilir.



briefcase (çanta). Aynı dosyanın farklı uyarlamalarını

uyumlaştırmayı sağlayan özel bir klasör. My Briefcase

uygulaması ile network ortamında bir dosyaya güncel

durumda sahip olmayı sağlar. Windows 2000'de bu sistem

offline folder kullanımı olarak yenilenmiştir. Bkz.

Offline Folder.



bridgehead server. Active Directory replikasyon

işleminde siteler arasındaki replikasyonu yönetmek için

kullanılan bir server.



browser (tarayıcı). Tarayıcı program. Bkz. Web browser.

Internet ve intranet üzerindeki dosyalara erişmek için

kullanılan bir client aracı. Örnein Microsoft Internet

Explorer.



browsing (göz atma* tarama). Ağ üzerindeki dosyalara*

dizinlere* programlara ve aygıtlara erişme. Erişilecek

kaynakların listesini elde etme işlemi.



built-in functions (hazır fonksiyonlar). Uygulamalar

tarafından sağlanan fonksiyonlar. Örneğin datetime gibi.



built-in group (hazır grup). Windows NT işletim

sisteminde otomatik olarak tanımlanan (var olan)

gruplar.



bulk copy program (bcp). Komut satırından yazılarak

verileri kopyalamayı (yedeklemeyi) sağlayan program.



byte (bayt). Bilgisayarda bir birim olarak tanınan bilgi

birimi. Bir bayt genellikle sekiz bitten oluşur.



cache (ön bellek). Ana bellekte daha önce (sık sık)

erişilen bilgilere daha kısa zamanda erişmeyi sağlayan

bir yardımcı bellek. DNS ve WINS için çok bilgilerin

yerel olarak saklandığı yer.



cached pages (ön belleğe alınan sayfalar). Cache içinde

yer alan 8 K kapasiteli sayfalar.



cascade (basamaklamak). Pencerelerin başlık çubukları

görünecek biçimde alt alta dizilmesi. Bunun dışında

veritabanı işlemi olarak yapılan bir işlemin; ilişkili

olan diğer tablolarda da yapılması işlemi. Bkz. cascade

delete.



cascading delete (basamaklı silme). Bir silme işleminin

ilgili tablolardaki diğer satırları da silmesi.



cascading update (basamaklı güncelleme). Bir güncelleme

işleminin ilgili tablolardaki diğer satırları da

güncellemesi.



case sensitive (büyük/küçük harf ayrımı). Büyük/küçük

harf ayrımının yapılması.



cell (hücre). Tablolarda verilerin girildiği satırların

ve kolonların kesiştiği alanlar.



certificate (sertifika). Internet üzerinde kimlik

denetimi ve veri güvenliği için kullanılan sayısal bir

belge.



character (karakter). Bir birim anlamlı veri. Harf ya da

rakam.



character format (karakter formatı). Verilerin text

karakterleri ile saklanması.



character set (karakter seti). Uygulamaların

kullandıkları char* varchar ve text data tiplerinde

tanıdığı karakter seti. Bir karakter seti 256 harften

oluşur. İlk 128 karakter genelde bütün karakter

setlerinde aynıdır. İkinci 128 karakter ise ek

karakterler (extended character set) olarak tanımlanır.



character string (karakter dizgisi). Belli işaretlerle

birbirinden ayrılmış karakter grupları.



chart (grafik). Form ya da rapor üzerinde verilerin

grafik olarak gösterildiği alanlar.



check box (onay kutusu / kontrol kutusu). Bir seçeneğin

seçildiğini gösteren kontrol. Diyalog kutularında yer

alan ve X işaretini fare ya da ara çubuğuna basılarak

seçilen seçenekler.



checkpoint (kontrol noktası). Verilerdeki

değişikliklerin database'e kayıt edildiğinin garanti

edildiği gösteren yer.



child domain (alt domain). DNS ve Active Directory

içinde bir domain'in altında yer alan bir domain.



class (sınıf). Ortak özellikleri olan nesneler

kategorisi. Active Directory içinde her nesne şema

içindeki bir ya da daha fazla sınıftan oluşur.



client (istemci). Ağ üzerinde genellikle ağ

kaynaklarından yararlanan kullanıcı (bilgisayar). Server

tarafından paylaştırılan kaynaklara erişen bilgisayar.



client cursor (istemci gösterici). Client üzerinde

gerçekleştirilen bir cursor. Client cursor* bütün sonuç

setinin client'a transfer edilmesini ve client API

yazılımının (örneğin ADO) cursor'ın fonksiyonelliğini

saklanan sonuç seti üzerinde gerçekleştirmesini sağlar.

Client cursor'lar bütün corsor'ları desteklemezler.

Sadece statik ve forward-only cursor'lar desteklenir.



client-server network (istemci/sunucu ağ). Ağ

kaynaklarının bir hizmet birimi (server) tarafından

yönetildiği ve genellikle masa üstü uygulamaları için ağ

üzerinde çok sayıda kullanıcıya (client) hizmet

verildiği ağ ortamı.



clipboard (pano). Uygulamalar arasında bilgi alışverişi

yapmayı sağlayan bellekte geçici saklama alanı.



cluster (küme). Node ya da host olarak bilinen bir grup

bilgisayar. Küme içindeki bilgisayarlar özellikle

mission-critical uygulamalarda kullanılırlar. Kümeleme

Network Load Balancing ve kesintisiz işletim sağlar.



clustered index (kümelenmiş indeks). Fiziksel ve

mantıksal veri düzeninin aynı olduğu indeks sistemi.



column (kolon). Bütün satırların ortak olarak

adlandırıldığı yer.



command (komut). Bir işlemin yerine getirilmesini

sağlayan sözcük.



command button (komut düğmesi). Diyalog kutularında

belli bir işlemi yerine getiren düğme.



comparison (karşılaştırma operatörü). İki değeri ya da

ifadeyi karşılaştırmak için kullanılan operatör (işleç).

Örneğin büyüktür* küçüktür* eşittir gibi.



composite index (birleşik indeks). Birden çok kolonu

kullanan bir indeks.



composite key (birleşik anahtar). İki ya da daha fazla

kolondan oluşan bir anahtar. Özellikle iki ya da daha

fazla join bulunan sorgularda gereksinim duyulur.



computer browser service (bilgisayar göz atma servisi).

Bilgisayarların ve kaynakların güncel listesini sağlayan

servis.



computer name (bilgisayar adı). Network ortamında ve

işletim sistemi kuruluşunda bir bilgisayarı tek başına

tanımlayan 15 karakterlik bilgi.



concurrent access (aynı anda / birlikte erişim). Aynı

datayı aynı anda birden çok kişi erişip güncellediğinde

oluşur.



configuration (konfigürasyon / görünüm). Bir

bilgisayarın özellikleri. Ana bellek* işlemci* yan

birimler ve yazılımlar olmak üzere tüm özellikleri .



configuration manager (görünüm yöneticisi).

Plug-and-Play teknolojisinde yazılımların görünümlerin

(configuration) düzenleyen birim.



connection (bağlantı). Bilgisayarlar arası ya da bir

bilgisayar ile diğer bir bilgisayarın ya da aygıtın

ilişki kurması.



connection object (bağlantı nesneleri). Domain

Controller arasında Active Directory replikasyon

nesnelerini temsil eden nesne. Connection nesneleri

Knowledge Consistency Checker tarafından otomatik olarak

yaratılır.



connectivity (bağlanabilirlik). Farklı bilgisayarların

birbirleriyle iletişim kurması.



copy to (kopyala). Seçilen metin ya da çizimin

işaretlenerek (silinmeden) panoya atılması.



cryptography (kriptografi). Güvenlik alanında yapılan

çalışmalar. Genelde dört alanda işlemleri

gerçekleştirir: confidentiality* integrity*

authentication ve nonrepudiation.



cursor (cursor). Uygulamaların dataları satır satır

işlemesiyle ilgili database nesnesi. Cursor'ler

sayesinde sonuç seti üzerinde birçok işlem satır satır

yerine getirilebilir.



cut (kesme). Bir metin ya da çizim parçasının

işaretlenerek (silinerek) panoya atılması.



cyclical redundancy check (CRC). Veri iletişiminde hata

kontrolü.



data (veri). Bilgisayarda kullanılan verilerin kodlanmış

temsili.



data definition (veri tanımlama). Veritabanı

nesnelerinin düzenlenmesi ve veri tabanının yaratılması.



data dictionary (data sözlüğü). Database nesneleri

hakkında bilgi içere sistem tabloları.



Data Field (Veri Alanı). Bir veri kaynağındaki veri

kategorisidir. Veri alanı* verilerin kaynağındaki

sütunlara bağlıdır. Her veri alanın kaynağı* o veri

sütununun ilk satırında listelenir. Örneğin* MüşteriAdı*

Posta Kodu birer veri alanıdır.



data file (data dosyası). Tablo* satır ve stored

procedure gibi dataları içeren dosya.



data integrity (data bütünlüğü). Dataların

güvenilirliğini ve doğruluğunu ifade eden bir terim.

İlişkisel database sistemlerinde tablolar arasındaki

tutarlılığı ifade eder.

data mart. Bir data warehouse'ın subseti. Bir data mart*

departman düzeyindeki verileri saklar.



data pump. Heterojen ortamlar arasında verileri

dönüştürmeyi sağlayan bir OLE DB servis provider'ıdır.



Data Record (Veri Kaydı). Veri kaynağındaki ilgili

satırlar için kullanılır. Bir müşteri listesindeki* o

müşteriyle ilgili her şey bir veri kaydı için örnek

olabilir.



data transfer (data transferi). İki bilgisayar arasında

veri kopyalama.



data transformation (data dönüştürme). Kaynak verinin

çeşitli işlemler yapılarak hedef alana kopyalanması.



data type (data türü/ data tipi). Bir kolon ya da

değişken içinde saklanan verinin tipini (türünü)

belirleyen özellik.



data warehouse. Bir organizasyonun bilgi gereksinimlerin

karşılamak için geliştirilmiş bir karar-destek sistemi.



data modification (veri değiştirme). Veri tabanındaki

verilerin değiştirilmesi; ekleme* silme vb. işlemler.

INSERT* DELETE ve UPDATE deyimleri.



database (veritabanı). Belli bir amaç için bir araya

gelmiş (toplanmış) veriler. Tablolar* sorgular* formlar*

raporlar ve modüller.



database catalog (database katalog). Bir database'in

sistem tabloları.



database diagram (database diyagramı). Bir database

şemasının herhangi bir kısmının grafiksel temsili.



database engine (veritabanı motoru). Uygulama ya da

veritabanı yönetim sistemi ile veri arasında ilişki

kuran program.



database file (database dosyası). Database'in saklandığı

dosya.



database name (database adı). Database için tanımlayıcı

bir ad. Maksimum 30 karakter.



database object (database nesnesi). Bir database'in

bileşenlerinden birisi. Bir tablo* bir indeks* bir

trigger* bir key vb.



database object owner (database nesne sahibi). Bir

database nesnesini yaratan kullanıcı.



database statistics (veritabanı istatistikleri).

Sorguları optimize etmek için veritabanında tutulan

bilgiler.



database owner (veritabanı sahibi). Veritabanını yaratan



kullanıcı.



database window (veritabanı penceresi). Access

veritabanının yönetimini sağlayan pencere.



datagram. Ağ üzerinde gönderilen verinin doğrulama

paketi. Karşı taraf LAN ya da WAN üzerinde olabilir.



datasheet (çalışma tablosu). Tablolar* formlar ve

sorguların satırlar ve kolonlar olarak gösterildiği

alanlar.



deadlock (çıkmaz). İki kullanıcının (ikisinin birden)

bir data birimi üzerinde kilitleme konu olması

durumunda; Birbirlerinin kilitlerine erişmeye

çalışırlar. Böylece birbirlerini bekleyen iki kullanıcı

çıkmazı oluşturur.



default (varsayım). İlişkisel database sistemlerinde her

kolonun bir varsayım değeri vardır. Bu değer* herhangi

bir değer ya da NULL olabilir. Hazır olarak tanımlanan

veri.



default database (varsayım database). Kullanıcının logon

olur olmaz otomatik olarak kullandığı database.



default gateway (varsayılan geçit). Yerel ağ üzerindeki

ara network birimi. Yerel ağın diğer ağlarla bağlantısı

için kullanılır.



default language (varsayım dil). Kullanıcının logon olur

olmaz otomatik olarak kullandığı dil.



default printer (varsayım yazıcı). Print (yazdır) komutu

ile doğrudan yollanan yazıcı.



default subnet mask. Ağ üzerindeki bölümü gösteren

bilgiler. Class A için 255.0.0.0. Class B için

255.255.0.0. ve Class C için 255.255.255.0.



default value (hazır değer). Alanlara otomatik olarak

gelen değerler.



defragmentation (birleştirme). Disk üzerinde dağılmış

parçaların bir araya getirilerek performansın

artırılması. Bunun dışında Windows 2000'de Active

Directory defragmentation işleminde ise directory

database dosyalarındaki bilgiler birleştirilir.



delegation (atama* delege etme). Bir Active Directory

yönetim biriminin domain ya da ou* yönetiminin

sorumluluğunun bir kullanıcıya verilmesi.



deny (iptal). Bir kullanıcının izninin kaldırması. Belli

bir kullanıcının ya da rolün izninin kısıtlanması

gerekebilir. Bu durumda deny işlemi yapılır. Bir

kullanıcının ya da rolün deny edilmesi Kullanıcının ya

da rolün izinlerini ortadan kaldırır. Diğer bir rolden

(miras olarak) gelen izinleri de pasifleştirir.



desktop (masaüstü). Bilgisayarın çalışma ekranı.

Kullanıcının sistemi kontrol ettiği işletim sisteminin

arayüzü. Pencereler* simgeler* vb. bütün işlemlerin

yapıldığı toplam ekran alanı.



destination directory (hedef dizin). Kopyalama ya da

taşıma yapılacak dizin.



destination table (hedef tablo). Yayınlanan (published)

bir tablonun replikasyonu olarak yaratılan üye tablo.



device (aygıt). Bilgisayar sisteminin bir parçası. Bir

yazıcı* bir kart* fare* vb.



device driver (aygıt sürücüsü). Belli bir aygıtın

kullanımını sağlayan program. Bir aygıtın Windows 2000

ile iletişim kurmasını sağlar. Örneğin bir yazıcı sürücü

gibi



DHCP Manager (DHCP Yöneticisi). DHCP serverlarını

yönetmek için kullanılan araç.



dialog box (iletişim kutusu). Kullanıcıdan bir bilgi

alınacağı zaman ekrana gelen mesaj kutusu. Tamam ve

İptal düğmeleri ve çeşitli seçenekleri içeren diyalog

kutularının bazıları ortak iletişim kutusudur (Open

gibi) . Her uygulamada aynısı ekrana gelir.



directory (dizin). Bilgisayarlar* kullanıcılar ve diğer

nesneler hakkında bilgi içeren bir kaynak. Windows 2000

directory sistemi yazıcılar* uygulamalar* kullanıcılar

vb nesneler hakkında bilgi içerir.



directory service (directory servisi). Directory

bilgilerinin kullanıcılar tarafından kullanılmasını

sağlayan bir hizmet.



directory tree (directory ağacı). Bir directory içindeki

hiyerarşik biçimde yer alan nesneler ve konteynırlar.



directory (dizin). Sabit disk ya da disket üzerinde

bilgi ve program dosyalarını içeren bir bölüm.



directory partition (directory bölümü). Active

Directory* Windows 2000 domain controller bilgisayarları

arasında replike edilirken üç directory bölümü replike

edilir: şema* configuration ve domain bilgisi.



directory tree (dizin ağacı). Disk üzerinde yer alan

dizinlerin ağaç biçiminde gösterilmesi.



directory window (dizin penceresi). Windows 3.1'de Dosya

Yöneticisinde* Windows 95 'te ve Windows NT'de

Explorer'da mevcut dizin düzenini* alt dizinleri ve

dosyaları gösteren pencere.



dirty pages (değiştirilmiş sayfalar). Son checkpoint

işleminden sonra değiştirilen ön belleğe alınan (cached)

sayfalar.



dirty read (değiştirilmiş sayfaları okuma). Uncommitted

dataların okunması. Genellikle birden çok transaction

ile aynı satırı okumasıyla oluşur.



disable (kullanılamaz* geçersiz). Olmaması ya da

çalışmaması şeklindeki bir düzenleme.



discretionary access control list (DACL). Nesnelerin

güvenlik açıklamalarının bulunduğu liste.



diskette (disket). Küçük boyutlarda* belli bir

kapasitede bilgi saklayan ortamlar.



disk duplexing (disk çoğaltma). Bir diskin diğer bir

disk kontrol aracılığıyla ayna kopyasının düzenlenmesi.



disk mirroring (disk aynalama). Bir diskin bir bölümünün

aynısının diğer bir fiziksel diske kopyalanmasıdır.



disk quota (disk kotası). Bir kullanıcı tarafından

kullanılabilecek maksimum disk alanı miktarı.



disk striping (disk şeritleme). Verilerin 64 KB'lık

bloklara bölünüp 2 ila 32 diskten oluşan disk dizisi

(disk array) üzerinde düzenlenmesi işlemi.



distinguished name. Relative distinguished adını

kullanarak bir nesneyi tek (unique) olarak tanımlayan

ad. Active Directory içindeki her nesne bir

distinguished ada sahiptir.



distributed file system (Dfs). Paylaştırılan klasörlerin

merkezi olarak yönetildiği bir Windows 2000 servisi.



distinguished name. Relative distinguished adını

kullanarak bir nesneyi tek (unique) olarak tanımlayan

ad. Active Directory içindeki her nesne bir

distinguished ada sahiptir.



Distributed file system (Dfs). Paylaştırılan klasörlerin

merkezi olarak yönetildiği bir Windows 2000 servisi.



distributed processing (dağıtılmış işlem). Data işleme

aşamalarının farklı yerlerde bulunması.



distributed query (dağıtılmış sorgu). Verilere farklı

(heterojen) ortamlardan erişen bir sorgu.



distribution database (dağıtım database). Replikasyon

işleminde verileri alıp üyelere (subscriber) dağıtan

database.



Distributor. Distribution database'i içeren server.

Distributor yayınlanan verileri alır* saklar ve üyelere

(subscriber) dağıtır.



******** (belge). Yazılan ya da kullanılan bir veri

dosyası. Örneğin WordPad ile yazılan belge.



********-centric (doküman merkezli). Ortamın

uygulamalarla değil de kullanıcının geliştirdiği

dokümanlarla kullanılması. Windows 95* Windows NT ve

Cario işletim sistemleri ilk doküman-merkezli işletim

sistemleridir.



domain (etki alanı). Windows 2000 ve Active Directory

ağı içinde ortak directory veritabanını kullanan bir

dizi bilgisayarın oluşturduğu ağ alanı. Bir domain

merkezi olarak kaynakların yönetimini sağlar. Windows

2000 ağı içinde domain adları hiyerarşik olarak

düzenlenir.



domain controller (domain kontrolör). Domain içinde

kullanıcıların kimlik denetimi yapan bilgisayar.



domain controller (domain kontrol birimi). Ana domain

kontrol biriminin yerine kullanıcıların logon

olabileceği ikinci bir NT Server.



Domain Name System (DNS). Domain adlarının bulunmasını

sağlayan hiyerarşik adlandırma sistemidir. DNS* domain

adlarına karşılık gelen IP adreslerinin bulunmasını

sağlayan bir servis sağlar.



domain namespace (domain ad alanı). DNS tarafından

kullanılan veritabanı yapısı.



double click (çift tıklamak). Farenin düğmesine ard arda

iki kez basılması. Genellikle bir simge üzerine fare ile

çift tıklanarak simgenin bağlı olduğu program

çalıştırılır.



drag (sürüklemek). Bir nesnenin fare ile taşınması. Bu

işlemde nesne fare tuşuna basılarak bir yerden bir yere

sürüklenir.



driver (sürücü). Bilgisayarın bir kaynağı. A* B* C gibi

disk ortamları ve ağ kaynakları.



dynamic cursor (dinamik cursor). Açık olmasına rağmen

altındaki verilerin değiştirilmesini etkileyen cursor.



dynamic disk (dinamik disk). Windows 2000 iki tür sabit

disk kullanımını destekler. Basic diskler ve dinamik

diskler. Basic diskler daha önceki Windows işletim

sistemlerinde bulunan disk partitionlarından oluşur.

Dinamik diskler ise gelişmiş disk kullanımını ifade

eder. Bir ya da daha çok disk üzerinde oluşturulan

volümleri destekler. Disk kullanım türleri disk

üzerindeki alanların kullanımını belirler. Dinamik

diskler sadece Windows 2000 tarafından kullanılır.

Dinamik diskler ise basit volümler* spanned volümler*

mirror volümler* striped volümler ve RAID-5

volümlerinden oluşur. Dinamik disk kullanımının

üstünlükleri şunlardır:



Dynamic Host Configuration Protocol (DHCP). IP

adreslerinin dinamik olarak yapılandırılmasını sağlayan

bir network protokolü.



dynamic recovery (dinamik kurtarma). Yazılım sorunlarını

ve data bütünlüğünü kontrol etmek ve onarma işlemi.



dynamic update (dinamik güncelleme). DNS sisteminde

bilgisayar adlarının dinamik olarak kaydedilmesiyle

ilgili düzenleme.



dynamic volume (dinamik volüm). Windows 2000 içinde Disk

Management aracı ile yaratılmış bir disk alanı. Bir

dinamik volüm* simple* spanned* striped* mirrored* ve

RAID-5 volümlerinden oluşabilir.



emergency repair disk (ERD). Backup programı tarafından

yaratılan ve %SystemRoot%/Repair klasöründeki üç dosyayı



içeren bir disket. Bu disket sistemin açıladığı

durumlarda kurtarma işlemi sırasında kullanılır.



embed (katmak). Bir uygulamada yaratılmış bir bilgi

öğesinin (bir resim* bir ses* metin) diğer bir

uygulamaya eklenmesi.



embedded object (katılmış nesne). Diğer bir uygulamadan

kesilerek yapıştırılmış nesne.



encryption (şifreleme). Verilerin okunmasını engellemek

için uygulanan bir güvenlik yöntemi.



Encrypting File System (EFS). Windows 2000'le gelen ve

NTFS disk üzerindeki bilgileri korumayı amaçlayan bir

düzenleme.



encryption (işaretleme). Verilerin yeniden düzenlenerek

korunası .



enumarate (tanıma). İlgili nesnelerin listelenmesi ve

tanımlanması.



entity integrity (birim bütünlüğü). Bir tablodaki bir

satırın tek bir birim olarak tanımlanmasını; böylece

çift değer (duplicate) almamasını sağlayan özellik. Bu

özellik genellikle UNIQUE ve PRIMARY KEY

kısıtlamalarıyla sağlanır.



exclusive lock (özel kilit). Serbest kalıncaya kadar

diğer kilitler tarafından etkilenmeyen bir kilit.

INSERT* UPDATE ya da DELETE işlemlerinde mutlaka bir

özel kilit uygulanır.



explicit trust relationship (açık güven ilişkisi).

Windows 2000 domainleri arasında açık olarak tek yönlü

(windows NT türü) bir güven ilişkisi ya da Windows 2000

ile bir Windows NT domaini arasında yaratılan güven

ilişkisi.



expression (ifade). Bir query içinde yer alan bir kolon

adı* değişken* sabit ya da fonksiyon.



extended memory (eklenmiş bellek). Ana bellek içinde 1

Mb. klasik bellek alanının üzerindeki bellek alanı.

Windows 3.1eklenmiş belleği kullanarak kullanıcının

bellek sorunu olmamasını sağlar. Sanal bellek de burada

yer alır. Windows 95 ve NT bellek yönetiminde böyle bir

kavram yoktur.



Explorer (Windows Explorer). Windows 95 ve NT

arabiriminde yer alan bir program. Dosyaları* klasörleri

ve programları düzenlemek* bulmak vb işlemler için

kullanılır.



fault tolerance (hata toleransı). Donanım hatalarına

karşı verilerin bütünlüğünün korunması.



field (alan). Bir satır içindeki bir elaman. Bir kolon.

Field (Alan).Metin* grafik* sayfa numaraları* tarih ve

diğer bilgileri belgeye otomatik eklemek için kullanılan

bir kod parçasıdır. Örneğin* Date (Tarih) alanı o anki

tarihi belgeye ekler. Alanlar* ayrıca Mail Merge (Adres

Mektup Birleştirme) işlemi içinde* alanları asıl belgeye

bağlamak için kullanılır.



file (dosya). Bir birim bilgi. Bir belge ya da bir

programın adı* uzunluğu ve diğer özellikleri ile yapısı.

Program dosyaları (.exe* .com* .bat* .pif)

çalıştırılabilir. .DOC* .XLS gibi uzantılara sahip

dosyalar ise kullanıcıların yarattığı veri dosyalarıdır.



(dosya adı Bir dosyanın adı. Disk alanı üzerine

kaydedildiği ad. Dosya adı iki kısımdan oluşur; dosya

adı ve uzantısı.



filegroup (dosya grubu). Bir birim olarak yönetilebilen

bir ya da daha çok dosya.



fixed database role (sabit database rolü). Her bir için

belli görevleri tanımlayan rol.



fixed server role (sabit server rolü). Database'lerin

dışında server düzeyinde görevleri içeren roller.



focus (odaklanma). Kullanıcı girişi için hazır olma. Bir

kontrolün aktif hale gelerek kullanım için hazır olması

(seçilmesi).



folder (klasör). Mantıksal bir depo alanı. İçinde

dosyaları* programları ve dokümanları içeren klasörler

masaüstünde yer alırlar ve Windows 95 ve NT kullanıcı

arabiriminin ana birimini oluştururlar.



Font Formatting (Karakter Biçimlendirme). İstediğiniz

sayıda seçili karaktere uygulanabilecek biçimlendirme.

Karakter biçimlerini uygulamak için* Format (Biçim)

menüsünde Font (Yazıtipi) komutunu* Formatting

(Biçimlendirme) araç çubuğunu ve klavye kısayollarını

kullanabilirsiniz.



foreground (önalan). ekranda aktif pencerenin kapladığı

alan.



foreign key (yabancı anahtar). Ana tablodan gelen ana

anahtara karşılık ilgili alt tablolardaki alan.

İlişkisel bütünlük kuralı gereği her yabancı anahtar

diğer tabloda bir ana anahtarı işaret eder.



forest (orman). Bir ya da daha çok Active Directory

ağacının yer aldığı alan. Forest içindeki bütün

domainler ortak veritabanını kullanırlar.



format (biçim). Bir metnin renk* yazı tipi* paragraf

düzeni vb. özelliklerle düzenlenmesi.



free space (boş alan). Diskte yeni bölümler (partition)

yaratmak için kullanılan kullanılmayan ve formasız

alanlar.



foreign key (yabancı anahtar). FK. Aynı ya da diğer bir

tablodaki primary key değeri ile eşleşen kolon ya da

kolon bileşeni.



fully qualified domain name (FQDN). Domain içindeki yeri

itibariyle tam olarak bir domaini belirten domain adı.

Örneğin. Bilgisayar1.sirket.com* bir bilgisayarı

gösteren tam bir domain adıdır.



function (fonksiyon). Bir birim olarak işletilen komut

kümesi. Bir ad ile ve gerekirse giriş parametreleriyle

çalıştırılan fonksiyonlar belli bir işlemi yerine

getirirler.



global group (global grup). Domain'in tüm üyelerinde

geçerli olan gruplar.



Global Catalog (global katalog). Her domainden bir kısım

kendi domaininin de bütün nesnelerini içeren Windows

2000 için özel bir domain controller. Active Directory

sistemi içinde domain controller olan ilk server global

katalog olur.



globally unique identifier (GUID). Tek olarak üretilen

16-bayt bir değer. Zamanı ve bir sıra numarasını içerir

ve belli bir aygıtı ya da nesneyi tanımlamak için

kullanılır.



Group Policy (grup politikaları). Programların* network

kaynaklarının ve işletim sisteminin çalışmasını kontrol

altına alan düzenlemeler. Grup politikaları bir

kullanıcıya* gruba* OU'ya ya da domaine uygulanırlar.



Group Policy object (grup politikası nesnesi). Grup

politikalarını oluşturmak için kullanılan ve birden çok

grup politikası düzenlemesini içeren düzenleme.



grant (izin vermek). Kullanıcıya bir işlemi yapmak için

izin vermek.



group (grup). Belli sayıda kullanıcıdan oluşan bir grup.

Yerel ve global olmak üzere belli işlemleri yapmak için

gruplar tanımlanır. Program ya da dokümanlardan oluşmuş

bir küme.



hard disk (sabit disk). Sistem içinde yerleştirilmiş ve

kendi sürücüsü içinde sabit olarak yer alan disk.



hardware (donanım). Bilgisayarın fiziksel kısımları.

Klavye* monitör* kartlar* kablolar vb.



Hidden Text (Gizli Metin). Seçilen metni görüntülemenize

ya da gizlemenize izin veren bir karakter biçimidir. Bu

işlem* gizlenecek alan seçildikten sonra* Format (Biçim)

menüsündeki* Font (Yazıtipi) komutu* Hidden Text (Gizli

Metin) onay kutusu ile gerçekleştirilir. Word gizli

metnin altını* noktalı çizgi ile çizer.



hierarchical namespace (hiyerarşik ad alanı). DNS ad

alanı gibi nesnelerin bir biriyle ilgili oldukları ya da

bağlı oldukları adlandırma sistemi.



home directory (kendi dizini). Bir kullanıcın kendi

dosyalarına sahip olduğu dizini.



icon (simge). Program* uygulama* disk sürücü* grup vb.

öğelerin küçük çizimsel biçimleri.



import computer (alan bilgisayar). Bir export server'dan

bilgilerin ana kopyalarını alan bilgisayar.



identifier (tanımlayıcı). Bir database nesnesinin adı.

Bir tanımlayıcı 128 karakter uzunluğunda olabilir.



identity column (identity kolonu). Değeri otomatik

olarak artan bir kolon.



Infrared Data Association (IrDA). Infrared aygıtlar

arasında veri transferi için kullanılan ağ protokolü.



infrared device (infrared aygıt). Infrared ışıkla

çalışan aygıtlar. Yazıcı vb.



inheritance (miras* etkilenme). Bir nesnenin mevcut

(üst) nesnelerden etkilenmesi. Nesneler yaratırken ve

yönetimini delege ederken göz önünde bulundurulacak

şeylerden birisi de inheritance (miras ya da üst

düzeyden otomatik olarak alına haklar ya da

düzenlemeler) dir. Bir OU içinde bir OU yaratırsanız*

yeni OU bütün özelliklerini üst seviyeden alır. İşte bu

işleme inheritance (miras) denir. Bu etkilenme yönetim

amacına uygun olarak kullanılmalıdır. Örneğin merkezi

politikaları yukarıdan aşağıya uygulamak gibi.



insertion point (ekleme noktası). Yazı ortamında metne

ekleme yapılacak yer.



installable filesystem (yüklenebilir dosya sistemi).

Windows 95 ve Windows NT tarafından desteklenen

dosyalama sistemi.



interface (arabirim* arayüz). İki ayrı sistem arasında

ilişki kuran birim.



interrupt (kesme). Bir işlemin yapılmasını sağlayan

donanım sinyali.



Internet. Genel amaçlı ve uluslararası bir bilgisayar

ağı. 1960'lı yıllarda geliştirilen Internet ağı bugün

milyonlarca kişinin kullandığı yaygın bir ağdır.

Firmalar ve şahıslar eğitim* ticari* bilgi verme*

bilimsel ve genel alanlarda kullanılır.



Intranet. Internet teknolojilerinin şirket ya da

organizasyon içinde etkin iletişim ve bilgi akışı için

kullanımıdır.



IntelliMirror. Windows 2000 özelliği. Kullanıcıların

kendi masaüstü ve yazılım düzenlemelerini her yerde ve

her zaman kullanmalarını sağlayan teknoloji.



Internet Information Services (IIS). Microsoft Windows

2000 Server içinde hazır olarak yer alan bir Web server

yazılımdır. Web sitesi* Web uygulaması ve Web kümeleri

(cluster) yaratmayı sağlar. Belgeleri paylaştırmak ya da

belgelere intranet ya da Internet yoluyla ulaşmak için

kullanılan bir üründür.



IP address (ip adresi). Ağ üzerinde bir bilgisayarı ya

da aygıtı tanımlamak için kullanılan 32-bit adres.



job (iş). Bir ya da daha fazla adımdan oluşan yönetim

eyleminin yapılması.



join (bağlantı). İki ya da daha fazla tablo arasında bir

bağlantı oluşturularak bir sonuç setinin oluşturulması.



kernel (çekirdek). İşletim sisteminin temeli. En alt

düzey fonksiyonlar ve bellek yönetiminin yapıldığı yer.



key (anahtar). Bir tablo içinde bir satırı tek olarak

(unique) tanımlayan bir kolon. Bakınız: Primary key.



latency (gecikme). Değişikliğin karşı tarafa yansıması

için geçen süre.



legacy (diğer). Kullanılmakta olan tüm (diğer) donanım

birimlerini gösterir. Plag-and-Play teknolojisine

uymayan bütün donanım birimleri (eski) legacy olarak

adlandırılırlar.



linked server (bağlanılan server). Diğer bir server gibi

kullanılan bir OLE DB data kaynağı.



list box (liste kutusu). Genellikle dizin ve dosya

adlarını içeren listeleyen kontrol.



local group (yerel grup). Bir ya da daha çok

bilgisayardan oluşan ve kendi bilgisayarının

kaynaklarının yönetiminde kullanılan gruplar.



local printer (yerel yazıcı). Bilgisayarın çıkışına

doğrudan bağlanan yazıcı.



local variable (yerel değişken). Atanmış bir değeri olan

kullanıcı-tanımlı bir değişken. Yerel bir değişken

DECLARE deyim ile tanımlanır. İlk değeri de SELECT ya da

SET deyim ile verilir.



lock (kilit). Çok kullanıcılı ortamda aynı kaynağa

erişimin kısıtlanması.



logical operators (mantıksal operatörler). WHERE

deyimiyle arama işlemlerinde kullanılan AND* OR ve NOT

gibi operatörler.



login-ID. Server'a giriş yapan kullanıcı.



logon script. Kullanıcının sisteme girmesiyle birlikte

otomatik olarak işletilen dosyalar.



Main ******** (Ana Belge). Main ******** (Ana Belge)*

Mail Merge (Adres-Mektup Birleştirme) birleştirme

işleminde* birleştirilmiş belgenin her kopyasında aynı

kalan metin ya da grafikleri içerir. Örneğin* yılbaşında

göndereceğiniz tebriklerde metin içeriği hep aynı kalır*

bunun yanında kişiler ve adresler (veriler) değişir.

Burada aynı kalan metinler Main ******** (Ana Belge)

oluşturur.



main directory (ana dizin). Sabit disk içinde bütün

dizinleri içeren dizin (kök).



main memory (ana bellek). Programların ve verilerin

geçici olarak yer aldığı ve işlemlerin yapıldığı bellek

alanı.



mandatory user profile (zorunlu kullanıcı profili).

Kullanıcıların zorunlu olarak uyacakları profil

dosyaları.



Master Boot Record (MBR). Bir sabit disk üzerindeki ilk

sektör. MBR disk için partition tablosunu içerir.



maximize (ekranı kaplama). Pencerenin masaüstünü

kaplayacak biçimde en büyük boyutlarına getirilmesi.



memory(bellek). Bilgi ve programlar için geçici saklama

alanı.



menu (menü). Uygulama pencerelerinde yapılacak işlemleri

tanımlayan işlem grupları.



menu bar (menü çubuğu). Mönü adlarının dizili olduğu ve

genellikle pencerelerin ikinci çubuğu.



Merge Fields (Birleştirme Alanları). Mail Merge (Adres

mektup birleştirme)* Main ******** (Asıl Belge) içine

eklediğiniz birleştirme alanları* seçilmiş veri

kaynağından alınan bilginin nereye ekleneceği konusunda

Word'e yol gösterir. Birleştirme alanları eklemek için*

Mail Merge (Adres Mektup Birleştirme) araç çubuğunda*

Insert Merge Field (Birleştirme Alanı Ekle) düğmesini

tıklamalısınız.



Microsoft Repository. Automation nesnelerine erişim

sağlayan sistemi. Microsoft Repository* TDS paketlerinin

saklanması için ilişkisel database bileşenleri içerir.



Microsoft Management Console. Yönetim araçlarını bir

araya getiren bir araçtır. MMC içindeki bu araçlar

konsol olarak adlandırılır. Konsollar snap-in olarak

adlandırılan araçları içerirler.



Microsoft Network. The Microsoft Network (MSN)* dünya

çapındaki bilgisayar kullanıcıları birliğine kolay ve

ucuz erişim sağlayan çevrimiçi bir hizmettir. MSN'e

erişim bir Windows 95 özelliğidir MSN* işletim

sistemiyle mükemmel biçimde birleştirilmiştir. MSN'i

kullanarak* dünya üzerinde insanlarla haberleşebilir;

son haberleri* spor* hava ve parasal bilgileri

okuyabilir; teknik sorularınıza yanıt bulabilir;

binlerce program arasından istediklerinizi yükleyebilir;

Internet'e bağlanabilir ve diğer işlemleri

yapabilirsiniz.



mirror set (ikiz set). Windows NT 4.0 ve diğer eski

işletim sistemlerinde mirror (disk ikizleme) işlemi

mirror setlerle yapılmaktaydı. Windows 2000'de mirror

setler yerini mirrored volüme bıraktı. Mirrored volümler

bir sabit diskin diğer bir sabit disk ile

yedeklenmesidir. Diğer bir deyişle veriler iki diske

birden yazılarak* disklerden birisinin arızalanması

durumunda diğer diskin kullanılmasını sağlar.



mirrored volume (ikiz volüm). Windows 2000 Server

üzerinde mirrored volüm yaratmak için en azından iki

dinamik disk kullanılır. Mirrored volümler hata

toleransına sahiptir. Bu arada mirrored volümler

extended ya da striped olamazlar. Mirrored volüm

yaratıldıktan sonra iki disk tek bir sürücü harfi ile

kullanılır.



microprocessor (mikroişlemci). Bilgisayarın ana işlem

birimi. Aritmetik* mantık işlemlerini ve belli sayıda

komutu yerine getiren yongalar.



minimize (simge durumuna getirme). Pencerenin

masaüstünde görünmeden görev çubuğunda yer alması.



MMC. Microsoft Management Console. Yönetim araçlarını

bir araya getiren bir araçtır. MMC içindeki bu araçlar

konsol olarak adlandırılır. Konsollar snap-in olarak

adlandırılan araçları içerirler.



MMC snap-in. MMC içine eklenen araçlar. Örneğin Active

Directory Users and Computers aracı MMC içine eklenerek

gerek durulduğunda bir MMC ortamından diğer yardımcı

programlarla birlikte kullanılır.



mode (kip). İşletim sistemi* sürücü ya da bir yazılımın

çalışma biçimi. Yazılımın çalışma kipi işletim sistemi

kaynaklarını* bellek ve işlemci kullanımı ile ilgilidir.

Bkz. Protected mode.



modem. Bilgisayarın telefon hatları üzerinden

birbirlerine bilgi iletmesini sağlayan aygıt.



mouse (fare). İşaretleme aygıtı. Düğmelerine basarak

nesneleri seçer. Fare bir nesneyi bir yerden bir yere de

sürükleyebilir.



multimedia (çoklu ortam). Ses* çizim ve video gibi

değişik ortamlardaki verilerin birlikte kullanılması.

Windows 95 multimedya özelliklerine sahip bir işletim

sistemidir.



multimaster replication (çok asıllı replikayon). Bürün

domain kontroller bilgisayarların directory bilgisini

güncelleyebildiği replikasyon. Windows 2000 Active

Directory replikasyonu bu şekilde çok asıllı bir

replikasyon işlemidir.



multi-tasking (çok-görevlilik). Bir çok uygulamanın

(programın) aynı anda çalıştırılması. Windows NT

öncelikli çok görevliliğe sahip bir işletim sistemidir.

Bkz. pre-emptive multitasking.



mutex. Mutual Exclusion Service.



mutual exclusion service. Bir komut sürecinde sadece bir

iş parçacığının (thread) çalışmasını sağlayan bir

yazılım tasarım tekniği.



named pipe. İşlemler arası iletişim mekanizması.



name resolution (ad çözümleme). Sayısal IP adresi

değerlerinin karşılığı olan domain adlarını bulmak ay da

tam tersi.



network (ağ). Birden çok bilgisayar ve çevre biriminin

ortak kullanımını sağlayan işletim biçimi.



network adapter (ağ kartı). Bilgisayarı kablo ile diğer

bilgisayara fiziksel olarak bağlanmasını sağlar.



network driver (ağ sürücüsü). Ağın içinde yer alan bir

sabit disk ya da dizin.



network printer (ağ yazıcısı). Ağ içine bütün

kullanıcılar tarafından kullanılabilen ortak yazıcı.



non-windows application (Windows dışı uygulamalar).

Bellek yönetimi* sanal bellek vb. özelliklere sahip

olmayan ancak Windows ortamında çalışan programlar.



Normal Template (Normal Şablon). Normal Template (Normal

Şablon)* herhangi bir belge için genel amaçlı bir

şablondur. Word'ü başlattığınızda ya da standart araç

çubuğundan New (Yeni) düğmesine bastığınızda* Word

Normal şablona dayalı yeni ve boş bir belge yaratır.

Varsayılan belge biçimlendirmesini ya da içeriğini

değiştirmek için bu şablonu değiştirebilirsiniz.



object (nesne). Bir veri ya da masaüstünde herhangi bir

şey için kullanılan genel terim. Bir Active Directory

bileşeni. Kullanıcılar* gruplar vb. Nesne temelli

ortamda bütün bileşenler birer nesne olarak yer alırlar.

Programlanırlar ya da yönetilirler.



Offline folder (çevrim dışı klasör). Çevrimiçi klasör

kullanımı teknolojisi ise Windows 2000'in tanıtımlarında

vurgulandığı gibi özellikle hareketli (tek başına ve

şirket ağına bağlı olarak notebook bilgisayar kullanan

kullanıcılar) kullanıcıların verilerini online ve

offline durumdayken kullanmalarını sağlar.



operator. Aritmetik ya da mantıksal işlemler yapmak için

kullanılan özel simgeler (karakterler).



open (açmak). Bir belgeyi ya da tabloyu yükleyerek

pencereye getirmek. Bir pencereyi aktif duruma getirmek.



page (sayfa). Bellekte belli bir kapasitedeki alan.



Paragraph Mark (Paragraf İmi) ((). Paragrafı bitirmek

için ENTER tuşuna bastığınızda Word'ün eklediği

yazıcıdan basılamaz () karakterdir. Paragraph Mark

(Paragraf İmi)* sizin paragrafa uyguladığınız

biçimlendirmeyi de içerir. Standart araç çubuğundaki

düğme ile ekranda görünmesi sağlanır.



partition (bölüm). Sabit disk üzerinde ayrı bir bölüm.



password (parola / şifre). Kullanıcı için programa giriş

izni.



path (yol). Sürücü ve dosya adlarına ulaşmada kullanılan

terim.



peer-to-peer (eşler arası). Bilgisayarlar arasında

uygulama ve dosya paylaşımını sağlayan network şekli.



peripheral unit (çevre birimi). Bir bilgisayar

sisteminde ana bilgisayarın yanında yer alan yazıcı*

modem* vb. yan birimler.



permission (izin). Bir dizin* dosya ya da bir aygıtla

ilgili olarak kullanıcılara verilen yetkiler.



parameter (parametre). Bir query ya da stored procedure

çalıştırıldığında kullanılan bir bilgi. Parametreler

sayesinde aynı query ya da stored procedure* farklı

değerlerle birlikte birçok kez kullanılabilir.



physical name (fiziksel ad). Bir dosyanı yer aldığı yol

(path).



Plug-and-Play. Donanım birimlerinin otomatik olarak

tanınması ve yazılımların kuruluşlarının otomatik olarak

yapılmasını sağlayan donanım ve yazılım tasarım

teknolojisi.



port (çıkış). Bilgisayardan çıkış ve bir aygının

takıldığı bağlantı yerleri.



pre-emptive multitasking (öncelikli çok görevlilik).

Kullanıcıya en iyi şekilde yanıt vermeyi amaçlayan ve

buna göre işlemcinin kontrolünü programın aldığı işletim

biçimi.



primary domain controller (ana domain kontrol birimi).

Primary Domain Controller. NT Server'ın bir domain'inde

merkezi yönetim amaçlı kurulması. Ana domain kontrol

birimi kullanıcı veritabanına sahiptir. Domain

kullanıcılarının sisteme girişi ana kontrol birimi

üzerinden kontrol edilir.



primary partition (ana bölüm). Diskin işletim sistemi

tarafından işaretlenen bölümü Bir diskte maksimum dört

bölüm bulunur. Eğer ek bir bölüm varsa bu üç olur.



process (program). Çalışmakta olan bir uygulama*

program.



program. Belli bir işlevi olan komut dizisi.



primary key (ana anahtar). PK. Bir tablo içindeki bir

satırı tek olarak (unique) tanımlayan kolon ya da

kolonlar bileşimi.



property (özellik). Bir nesnenin renk* yer vb.

durumlarını açıklayan bilgileri.



protected mode (korumalı kip). Intel 386 mikroişlemcinin

bellek kontrolü yaparak adresleri* giriş/çıkış

kapılarını* fonksiyon çağırmalarını yönettiği bir

işletim biçimi. Bir uygulamanın korumalı kipte

çalışması; uygulamanın sanal bellek alanlarından

yararlanması anlamına gelir.



protocol (protokol). İki (yazılım) biriminin birbiriyle

iletişiminin tanımlanması. Ağ üzeride iki bilgisayarın

kullandığı dil.



publish (yayınlama). Verilerin replikasyon için

hazırlanması. Windows 2000 Server ve Internet

Information servisleri belgelerin Intranet ve Internet

ortamında yayınlanması sağlar. Windows 2000 yayınlama

için WebDAV (HTTP/1.1 için yeni bir ekleme)* Microsoft

FrontPage Server Extensions ve FTP teknolojilerine

sahiptir.



query (sorgu). Tablolardaki saklı verilerin üzerine

kurulmuş sorgular. Sorgular tablolarda yer alan

verilerden istenilen verilerin seçilmesini sağlarlar.

recordset. Sorgu sonucunu içere nesne.



redirector (gönderici). İstemci tarafından bir dosya

istediğini kabul eden ve dosyayı ağ içinde istenilen

yere gönderen yazılım.



registry (sistem veritabanı). Sistem bilgilerinin yer

aldığı ve Windows NT tarafından kullanılan* donanım ve

yazılım birimleri hakkında bilgi içeren veri tabanı.



real mode (gerçek kip). Uygulamaların bellekte tek

başına (global) olarak çalışması biçimi. Bkz.

Protected-mode.



relational database (ilişkisel veritabanı). Tabloların

aralarındaki ilişkiler temelinde kullanıldığı bir

veritabanı sistemi.



relationship (ilişki). İki tablonun ortak kolonları

arasındaki bağlantı.



remote proceduer call (uzak işlem çağrısı) . Dağıtılmış

uygulamaların network ortamındaki bilgisayarlarda

çalışmasını sağlayan mesaj-geçirme sistemi.



Replication (replikasyon). Verilerin çok sayıda

bilgisayar arasında senkronize edilmesi. Windows 2000

replikasyon işleminde Active Directory veritabanı domain

kontroller arasında kopyalanır.



Repository. Microsoft Repository. Automation nesnelerine

erişim sağlayan sistemi. Microsoft Repository* TDS

paketlerinin saklanması için ilişkisel database

bileşenleri içerir.



resource (kaynak). Ağ üzerinden yararlanılabilen bir

nesne.



resource arbitrator (kaynak tanımlayıcı). Plug-and-Play

teknolojisinde donanım birimlerinin gereksim duydukları

kaynakları yöneten birim.



result set (sonuç seti). Bir SELECT deyim ile elde

edilen bilgiler.



rule (kural). Sütuna ne tür veri girişi yapılacağını

belirten tanımlamalar. Alfabetik veri girişi ya da

sıfırdan büyük veri girişi gibi.



revoke (izini almak). Verilmiş bir izini almak.



row (satır). Bir tabloda yer alan ve bir birim (kayıt)

olarak işlenen veriler.



rule (kural). Bir kolona ya da kullanıcı-tanımlı data

tipine bağlı olarak kullanılan ve veri girişini kontrol

eden tanımlamalar.



screen saver (ekran koruyucusu). Belli bir süre klavyeye

ya da fareye dokunulmadığı zaman aktif hale geçerek

ekranda bir resmin ya da şeklin hareket ettirilmesi.



script. Windows 2000 ortamında kod yazma. Windows 2000*

Windows Script Host ile Visual Basic Scripting Edition

(VBScript) ya da Jscript ile yazılan scriptleri

destekler. Script çalıştırıldığında önce kendisini

script engine'e kaydeder. VBScript* Visual Basic gibi

bir programlama dilir. Visual Basic® Scripting Edition

(VBScript) olarak bilinir. Windows Script Host üzerinde

çalışır ve yönetim işlemleri için kullanılır. Notepad

gibi ortamlarda yazılan scriptler .vbs uzantılı olur ve

üzerine çift tıklanarak çalıştırılır.



scroll (kaydırma). Pencereye sığmayan belgenin

aşağı/yukarı ve sağa/sola kaydırılarak tamamının

görüntülenmesi.



scroll bar (kaydırma çubuğu). Pencerelerin sağında ve

altında bulunan ve üzerindeki oklar yardımıyla pencere

alanından büyük olan belgelerin görüntülenmesini

sağlayan araçlar.



schema (şema). Nesne kümesi. Windows 2000'de Active

Directory şeması nesne class bilgilerini içerir. Active

Directory şema bilgileri dinamik olarak güncellenir.



Section (Bölüm). İçinde belirli sayfa

biçimlendirmelerini ayarlayabileceğiniz* belge

parçasıdır. Satır numaralandırma* sütun sayısı* üstbilgi

ve altbilgi gibi özellikleri* belli bir metin alanı için

değiştirmek istediğinizde* yeni bir Section (Bölüm)

yaratmanız gerekir. Siz Section (Bölüm) sonları

belirlemediğiniz sürece* Word* belgeyi tek bir Section

(Bölüm) olarak oluşturur.



security log (güvenlik defteri). Kullanıcıların Audit

düzenlemeleri temelinde güvenlik ile ilgili işlemlerin

takip edildiği kayıtlar.



server (hizmet birimi). Ağın yöneten ve ağ kaynaklarını

diğer bilgisayarlara (client) sunan ana bilgisayar.



server manager. Domain* workgroup ve bilgisayarların

kontrolünü sağlayan program.



service (servis). Dosya ve aygıt paylaşımları için

gerekli hizmetleri yükleyen yazılımlar. Özel

fonksiyonları olan API'ler.



share (paylaşım). Kaynakların (dizin* yazıcı* vb)

network'ün kullanımına açılması.



shortcut (kısayol). Bir nesneye ulaşmanın alternatif

(kısa) yolu.



shortcut key (kısayol tuşu). Bir komut ya da işlemin

yerine getirilmesini sağlayan tuşlar.



site (site). Active Directory serverlarının yer aldığı

bir ağ ortamı. Active Directory tasarımında bir site

aralarında hızlı bir bağlantı olan bir TCP/IP subneti

anlamına gelir.



site link. Siteler arasındaki iletişimi temsil eden

nesne.



software (yazılım). Program* işletim sistemi gibi

bilgisayarların çalışmasını sağlayan ve kullanıcıların

belli sorunlarını çözen elemanlar.



Source ******** (Kaynak Dosya). Bir nesnenin geldiği ya

da bir uygulamanın nesneyi yaratmak için kullandığı

dosyadır. Bir kaynak dosyadaki bilgileri

değiştirdiğinizde* nesnenin bağlı olduğu dosyada

bilgiler de otomatik olarak güncellenir.



status bar (durum çubuğu). Genellikle pencerelerin en

alt satırında bulunan ve o anki duruma ilişkin bilgileri

içeren alan.



stored procedure. Transact-SQL dilinde ve SQL Server'da

komut satırlarından kullanılmak üzere hazırlanmış

deyimler.



subdirectory (altdizin). Bir dizinin içinde yer alan

dizin.



subnet (alt network). Birbiriyle doğrudan iletişim

kurabilen bilgisayarlardan oluşan bir yerel bilgisayar

ağı.



synchronize (zaman uyumlaştırma). Domain veritabanının

diğer domain kontrol birimlerine çoğaltılması.



system partition (sistem bölümü). NT'nin yüklenmesi için

donanıma özel dosyaları içeren disk bölümü.



taskbar (görev çubuğu). Açılmış (aktifleştirilmiş)

uygulamaları gösteren alan.



text file (metin dosya). Sayıları ve karakter bilgileri

içeren bir ASCII dosya.



thread (iş parçacığı). Bir programın işletilebilir bir

parçası.



title bar (başlık çubuğu). Pencerelerin en üstünde ve

pencere uygulamasının adını yazılı olduğu satır.



transaction (işlem bilgisi). Bir grup olarak bir işlemi

yerine getiren database işlemleri.



transaction log. Değişikliklerin kayıtlarının yapıldığı

database dosyası. Transaction log dosyası otomatik

kurtarma işlemi için kullanılır.



tree (ağaç). Hiyerarşik gösterim biçimi. Sabit diskte

yer alan dizinlerin hiyeyarşik biçime (iç içe)

gösterilmesi.



trigger (tetikleyici). Bir tabloya belli bir değer

girildiğinde işletilecek deyimlerini kapsar. Örneğin bir

fatura kaydının girilmesi sonucunda stok ve cari hesap

güncellemelerinin yapılaması gibi.



Unicode. Harfler* rakamlar ve simgelerden oluşan ve

65000 olası değer alabilen karakter seti.



user account (kullanıcı kaydı). Kullanıcı hakkında bütün

bilgileri içeren kayıt. Kullanıcının adı* parolası vb

bilgileri içerir.



user profile (kullanıcı profil dosyası). Kullanıcı

temelli ortam bilgilerini içeren dosya.



view (görünüm). Bir ya da daha çok tablodan gelen

verilerin görünümü.



virtual address space (sanal adres alanı). Belli bir iş

parçacığına (thread) atanan toplam bellek alanını

gösteren adres toplamı.



virtual machine (sanal makina). İşletim sistemi

tarafından yaratılan bir ortamdır. Sanal makine*

bilgisayarın tüm işlevlerini (bellek* işlemci) benzetir.



virtual machine manager (sanal makine yöneticisi).

İşletim sistemi kaynaklarının atanmasını ve

yönetilmesini yöneten sistem.



virtual memory (sanal bellek). Ana bellek alanının yanı

sıra sabit disk alanın belli bir kısmının ana bellek

alanı gibi kullanılması.



wall paper (duvar kağıdı). Masaüstünde artalanın deseni.



web browser (web tarayıcı). Web server üzerindeki web

sayfalarını tarayan (arayan ve bulan) program. Örneğin

Internet Explorer.



window (pencere). Bir uygulamanın yer aldığı sınırlı

alan. Windows'ta her uygulama bir pencere ile yer alır.



volume. Bir ya da daha çok disk bölümünden (partition)

oluşan bir birim disk alanı.



word processing (sözcük işlem). Metin yazma* düzenleme

ve kağıda baskı işlemlerini yapan programlara verilen

ad.



workgroup. Aralarında bağlantı bulunan ve kaynak

paylaşımının mümkün olduğu bir grup bilgisayar.



zone (alan) . DNS veritabanında DNS ağacının bitişik

olan bir kısmıdır. Zon kendi içinde yer alan kaynakların

kayıtlarını (resource records) tutar.



zone transfer (zon transferi). DNS serverların

verilerini uyumlaştırma işlemi.





İşine yaradıysa bir TEŞEKKÜR'ü veya YORUM'u esirgeme.